نامه‌های پارسی LETTRES PERSANES

تأملاتِ ژئو-هيستوريکو-پوليتيک

بشر هنوز نمي‌داند آيا علم بهتر است يا ثروت، اما لااقل اين را مي‌داند، البته با اندكي ترديد، كه شعر بهتر است از سياست. چرا؟ بشر هنوز نمي‌داند، و اصلن شايد به دليل همين ترديد است كه هنوز هم با وجود شعر به سياست مي‌پردازد! هر چه باشد، او هميشه عاشق دروغ و خيال‌پردازي بوده است!

به هر روي، چون شعر بهتر از سياست است، پس شعر ناسيوناليستي بهتر از سياست ناسيوناليستي است! اين را شاعر عماني، سميراء السعود در شعري كه براي وطنش گفته به خوبي نشان مي‌دهد. جالب اينجاست كه این بانوی عمانی نويسنده‌ي تحليل‌هاي سياسي است، اما در اين شعر، بيش از آنكه ناسيوناليسم سياسي او را ببينيم، شاهد توصيف لطيف و شاعرانه‌ي او از سرزمين‌اش هستيم.

ترجمه‌ي اين شعر را مديون خود سميراء السعود هستم كه متن عربي آن را به همراه ترجمه‌ي فرانسوي و انگليسي آن، در تنها سفر من به مسقط در فوريه‌ي 2004 در اختيار من گذاشت.[1]

شباب عمان[2]

شراع برکشيده

از "شارع سيب"[3]

تا "بستان"[4]

"شباب عمان"؛

قصيده‌ی "مسقط"[5] را

به آهنگ باد می‌خواند

در درازنای ساحل و صخره

با رقص موج و مرجان

"شباب عمان"؛

دورها

از باروی "نخل"[6]

سواد تاريخ ديده‌اند

ديده‌بانان

بر بالای "شباب عمان"؛

نگاه آفتاب را می‌دزدد

از شب دور دست "مسندم"[7]

تا طليعه‌ی تابناک "سلاله"[8]،

برق خنجر سلطان

بر فرق "شباب عمان"؛

اشتران در طرب

از شعر عرب

سيرخور از رمل و بوته‌ی خلنگ

بار ترانه می‌آورند

در ازدحام "سوق مطرح"[9].

و موذن "بوشر"[10]

خلسه‌ی رنگ می‌ريزد

و جذبه‌ی اذان

بر سر در خانه‌های سپيد

و بر عرشه‌ی "شباب عمان"؛

دوستت دارم

اي ديار غزالان رميده

از حسرت آدميان،

آرميده

بر ساحل عمان.

بهمن 82، مسقط

آمريکا، آمريکا

به شرط روزهای آفتابی

شب از راه می‌رسد

راه‌تر نمی‌شویم

اگر بگذریم از شب‌بندان؟

کی می‌رسیم به شرط روزهای آفتابی،

به شط مرغ‌های دريايی،

به آلباتروس،

آکايی، کی

باشد و کی

نباشد

آلباتروس و آکایی

البته

به بال کبوتر می‌بندیم‌مان

به باغ هم‌سفران.

کو تا رها شویم

1492 بار

در سرزمینی تازه که پنداشتیم

از بهشتان شرقی است؟

رها می‌شویم آیا؟

ما رها

همیشه می‌شديم

بارها

شب از راه می‌رسد

راه از شب نه.

بي‌راهه مائيم آیا؟

کي می‌رسیم به شط روزهای آفتابی؟

پیش‌درآمد پشيمانی شب است

پیش ما پس نباشد.

کو تا پرنده شویم

کوپا آمه‌ريکا

برنده‌ایم آیا؟

مسعود سالاری (بهار 81 – اصفهان)

شعری از خودم با ترجمه‌ی آن به فرانسه:

پرنده

خواب می‌دید

آزاد بود،

خواب یعنی آزادی.

بیدار شد،

در قفس بود،

آزادی یعنی خواب!

(توضیح : منظور از "پرنده" جانوری است از دسته مهره‌داران که غالبن پر دارد و پرواز می‌کند. "قفس" هم جایی است که بعضی‌ها پرنده را در آن می‌گذارند!)

Traduction française d'un poème persan de moi-même:

Oiseau

Il rêvait

D'être libre:

Le rêve c'est la liberté.

Il s'est réveillé,

Il était en cage:

La liberté n'est qu'un rêve!

(Considération: "L'oiseau" est un animal appartenant à la classe des vertébrés au corps souvent recouvert de plumes, et la "cage" est un endroit où certains gardent l'oiseau!)

و این هم شعری از ژاک پره‌ور فرانسوی، برگردان: مسعود سالاری (این از جمله شعرهای پره‌ور است که تا پیش از این به فارسی ترجمه نشده است):

Voici un poème du poète français, Jacques PREVERT, traduit par Massoud SALARI (Ce poème fait partie de ceux de PREVERT, qui n'ont pas encore été traduits en persan):

LE GARDIEN DU PHARE

Des oiseaux par milliers volent vers les feux

Par milliers ils tombent, par milliers ils se cognent

Par milliers aveuglés, par milliers assommés

Par milliers ils meurent.

Le gardien ne peut supporter une chose pareille

Les oiseaux ils les aiment trop

Alors il dit « tant pis je m’en fou »

Et il éteint tout.

Au loin un cargo fait naufrage

Un cargo venant des îles un cargo chargé d’oiseaux

Des milliers d’oiseaux des îles, des milliers d’oiseaux noyés.

فانوس‌بان

پرنده‌ها کرور کرور به سوی آتش‌ها پرواز می‌کنند

کرور کرور می‌افتند، کرور کرور به هم می‌خورند

کرور کرور کور می‌شوند، کرور کرور له می‌شوند

کرور کرور می‌میرند.

فانوس‌بان طاقت این چیزها را ندارد

پرنده‌ها را بسیار دوست دارد

پس می‌گوید: "به درک، به من چه!"

و آتش همه‌ی فانوس‌ها را خاموش می‌کند.

آن دورها یک کشتی باری غرق می‌شود

یک کشتی که از جزیره‌های دور می‌آید

یک کشتی که بارش پرنده است

کرور کرور پرنده‌ی جزیره‌های دور

کرور کرور پرنده‌ی غرق شده.

شعری که چند سال پیش گفته‌ام و چند روز پیش به فرانسه ترجمه کرده‌ام:

سارها

نه سبز پوشيده بودم

نه دست تکان داده بودم

در باد،

که اين همه سار بر سرم ريخت.

اين همه سار بر سر من!

طعنه‌ی آسمان است

شايد

به عريانی‌‌ام!

Voici la traduction française d'il y a quelques jours d'un poème d'il y a plusieurs années:

ETOURNEAUX

Ni je ne m'étais mis en vert,

Ni je n'avais secoué la main

Dans l'air,

Lorsque tant d'étourneaux se sont perchés sur ma tête.

Tant d'étourneaux sur ma tête!

C'est peut-être le ciel

Qui m'ironise et m'embête

Pour ma nudité!